Recensión: María Xosé Queizán, Despoxos e vísceras ilustres


Título: Despoxos e vísceras ilustres

Autora: María Xosé Queizán

Editorial: Xerais

Colección: Ensaio

ISBN: 9788491210160

Nº de páxinas: 264 páxs







Sinopse:


O corazón de Percy B. Shelley, poeta romántico inglés, é un dos protagonistas deste libro. Despois dunha morte por afogamento e de pasar varios días no mar, as amizades conseguen incinerar o escritor, pero a súa víscera do amor e dos sentimentos, a máis acaída ao romanticismo, resístese á desaparición para regresar a carón da súa amada Mary e do seu fillo Florence. O cerebro de Lenin, despois de morto este, será sometido polos dirixentes da Unión Soviética (que pretendían demostrar a súa excepcionalidade) a un rigoroso estudo que lles permita obter datos neurolóxicos sobre a intelixencia usando índices materiais, e en contra dos aspectos psicolóxicos e metafísicos. O corpo da socialista e marxista Rosa Luxemburgo, derramado pola auga, polo xeo e por diferentes animais do río Spree, será exhumado en tres ocasións. En «Despoxos e vísceras ilustres», María Xosé Queizán desprázase pola existencia dos poetas románticos ingleses, pola política bolxevique en Rusia e na deriva do socialismo alemán despois da Primeira Guerra Mundial. Paralelamente, a través do mito e a percepción da realidade, do misterio e a truculencia de ilustres vísceras, entramos na historia de tres personaxes universais, tres vidas intensas e accidentadas, tres corpos alterados.

Fai poucos días lin un artigo sobre o sangue de San Genaro, un dos "prodixios",que non "milagres", en palabras da igrexa católica, máis curiosos da humanidade. Non puiden evitar cuestionar o motivo de ese culto ós restos, é dicir, a aqueles "despoxos" que deixamos tras o noso paso polo mundo. En Despoxos e vísceras ilustres, de María Xosé Queizán non atopo, nin se pretende nel, ningunha resposta a este feito, mais gardo da súa lectura unha gran cantidade de información sobre a simboloxía das mesmas.


Cando isto escribo, moita xente aínda acredita no creacionismo, e pouca quere oír falar de que está próxima a creación humana que xa foi substituíndo a divina. Os criterios de Frankenstein vanse cumprir, por métodos menos truculentos que os cadáveres que el empregou, grazas aos enormes adiantos científicos. Se ben é certo que este paso puido darse con anterioridade de non estaren as mulleres abaixadas no naturalismo e afastadas da educación e dos adiantos científicos. Aos cincuenta anos de conseguir a igualdade na educación, pola implantación da lei de ensino obligatorio e gratuíto para ambos xéneros, en España son xa maioría nas universidades de todas as materias. A imaxinación apenas nos dá para pensar como seria a realidade de non estaren as mulleres oprimidas, dedicadas ao traballo escravo, a parir e coidar, encerradas na escuridade e sen alfabetizar per "saecula saeculorum".


Este libro componse de tres ensaios de extensión similar e dun interese cultural enorme. O primeiro versa sobre a figura de Percy B. Shelley e o seu corazón, recollido directamente por Edward John Trelawny, quen o sacou do lume coas súas propias mans en plena incineración do corpo do poeta. Queizán fai un repaso exhaustivo pola figura do poeta sen esquecer á figura de Mary, de feito, é tan importante como o autor no propio estudo.


Foi unha parella que non deixou de ler e de comentar o que lían desde o comezo da súa relación. Xa podían sucederlles calamidades, non ter que comer nin onde durmir, viaxar a pé por desfeitas corredoiras... Nada lles impedía ler; sempre tiñan tempo para encontrar unha rocha na que sentar a ler o libro que levaban na man, mesmo se non tiñan nin un anaco de pan que levar á boca. O alimento das súas mentes era máis importante que o dos seus estómagos.


Pese a que coñecía case todos estes feitos e pensaba que non me aportaría nada novo a súa lectura, sorprendeume atopar a tradución de parte da correspondencia de Shelley con Byron ou coa propia Mary, ó que aporta a este ensaio un interese aínda maior. Gustoume tamén coñecer as impresións da autora coñecendo os lugares que aquel grupo de poetas visitou e nos que viviu parte da súa intensa vida.

The funeral of Shelley (1889), de Louis Edouard Fournier


O segundo e o terceiro ensaio teñen como protagonistas a Lenin e a Rosa Luxemburgo respectivamente. Para min son os máis interesantes do libro, sobre todo o segundo, porque neles o estudo apartase un pouco dos datos e céntrase tamén das impresións da autora e a evolución da súa fascinación por Rusia.


Aludía ao principio ás miñas expectativas antes de iniciar a viaxe. Creo que foron superadas. Encontrei un país que conserva os vestixios dun grande imperio e unha enorme riqueza. Non esperaba tanto. A arte e a cultura asoman por todas as partes dun modo case asoballante [...] Sei que hai outra Rusia subxacente, pero tamén hai outra España que a maioría ignora ou sabe algo dela porque lla mostran na televisión.


É por iso que nel temos unha análise moito máis profunda de cada espazo e cada personaxe histórica. Aínda que o tema de moito de si, a paixón da autora polo contado aporta moito máis valor ó texto. Precisamente por iso hai nel reflexións propias de moito interese para comprender as motivacións vitais e culturais da autora.


Ante o lume escintilante da tumba do soldado descoñecido, penso no valor da democracia que permite honrar un soldado e, máis aínda, descoñecido. Un ser considerado innobre, temeroso, covarde; un ser da masa, carente de nome e valor individual para ser honrado, non só polo pobo, senón polos mandatarios que colocan coroas de flores aos pés do monumento, de todos os monumentos ao soldado descoñecido do mundo. É moi gratificante. Aínda que o monumento que agardo, aquel que nos honrará definitivamente, é o que celebre a fin das guerras entre a humanidade.


Grazas a este texto coñecín a figuras históricas das que non tiña constancia - como Fiodor Volkov, Valentina Tereshkova ou Vera Figner- e fixen unha viaxe intensa por San Petersburgo e outras partes de Rusia guiada polo testemuño da autora.


En resumo, Despoxos e vísceras ilustres é un estudo e un ensaio, mais tamén un retallo da biografía dunha das grandes intelectuais do país e un convite a viaxar polo mundo e pola historia da humanidade.


Teño xa comentado que me producen grandes satisfaccións as investigacións para escribir os meus libros. Como estou tan metida nas historias, sucédenme azares sorprendentes, situacións que a miña mente racional só pode atribuír ao azar, aínda que non deixan de asombrarme.



Soy un párrafo. Haz clic aquí para agregar tu propio texto y edítame. Es muy sencillo.

Goodreads
  • Black Facebook Icon
  • Black Twitter Icon
  • Black Instagram Icon

Versos do día

Suscríbete
Sígueme

«pequena occidental,

confías na historia das palabras

porque nunca puideches confiar na dos homes»

    Alba Cid, Atlas (Galaxia, 2020). (Fragmento)

Premio Nacional de Poesía Xove Miguel Hernández 2020

David González Domínguez

Contacto : palabradegatsby@gmail.com